Sahih Muslim, hadis 6163
Przekazany przez Ubayy ibn Ka'b. Tekst arabski z naszym tłumaczeniem i objaśnieniem.
Przekazał Ubayy ibn Ka'b
Zbiór Sahih Muslim jest w całości uznawany za wiarygodny.
Przekaz
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ النَّاقِدُ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ كُلُّهُمْ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي عُمَرَ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَيْسَ هُوَ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ . فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ سَمِعْتُ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " قَامَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ . قَالَ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى أَىْ رَبِّ كَيْفَ لِي بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَحَيْثُ تَفْقِدُ الْحُوتَ فَهُوَ ثَمَّ . فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ مَعَهُ فَتَاهُ وَهُوَ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ فَحَمَلَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ وَانْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ يَمْشِيَانِ حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَقَدَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَفَتَاهُ فَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ حَتَّى خَرَجَ مِنَ الْمِكْتَلِ فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ - قَالَ - وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْهُ جِرْيَةَ الْمَاءِ حَتَّى كَانَ مِثْلَ الطَّاقِ فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتِهِمَا وَنَسِيَ صَاحِبُ مُوسَى أَنْ يُخْبِرَهُ فَلَمَّا أَصْبَحَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا - قَالَ - وَلَمْ يَنْصَبْ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ . قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا . قَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا . قَالَ يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَأَى رَجُلاً مُسَجًّى عَلَيْهِ بِثَوْبٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى . فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ أَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ قَالَ أَنَا مُوسَى . قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ . قَالَ إِنَّكَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ اللَّهُ لاَ أَعْلَمُهُ وَأَنَا عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لاَ تَعْلَمُهُ . قَالَ لَهُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلاَ أَعْصِي لَكَ أَمْرًا . قَالَ لَهُ الْخَضِرُ فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاَ تَسْأَلْنِي عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا . قَالَ نَعَمْ . فَانْطَلَقَ الْخَضِرُ وَمُوسَى يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمَاهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعَرَفُوا الْخَضِرَ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا . قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا ثُمَّ خَرَجَا مِنَ السَّفِينَةِ فَبَيْنَمَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ إِذَا غُلاَمٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ . فَقَالَ مُوسَى أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا . قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ وَهَذِهِ أَشَدُّ مِنَ الأُولَى . قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَىْءٍ بَعْدَهَا فَلاَ تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا . فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ . يَقُولُ مَائِلٌ . قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ هَكَذَا فَأَقَامَهُ . قَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُضَيِّفُونَا وَلَمْ يُطْعِمُونَا لَوْ شِئْتَ لَتَخِذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا . قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا " . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْتُ أَنَّهُ كَانَ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَخْبَارِهِمَا " . قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا " . قَالَ " وَجَاءَ عُصْفُورٌ حَتَّى وَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ ثُمَّ نَقَرَ فِي الْبَحْرِ . فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ مِثْلَ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنَ الْبَحْرِ " . قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَكَانَ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا . وَكَانَ يَقْرَأُ وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَكَانَ كَافِرًا .
Opowiedział nam Amr ibn Muhammad an-Nakid, Ishak ibn Ibrahim al-Hanzali, Ubajd Allah ibn Sa’id oraz Muhammad ibn Abi Umar al-Makki – wszyscy od Ibn Ujajny, przy czym brzmienie pochodzi od Ibn Abi Umara – opowiedział nam Sufjan ibn Ujajna, opowiedział nam Amr ibn Dinar, od Sa’ida ibn Dżubajra, który rzekł: Powiedziałem do Ibn Abbasa, że Nauf al-Bikali twierdzi, iż Musa (pokój z nim), towarzysz Banu Izrail, nie jest tym samym Musą, który towarzyszył Al-Chidrowi (pokój z nim). On zaś odpowiedział:
„Wróg Allaha kłamie. Słyszałem, jak Ubajj ibn Ka’b mówił: Słyszałem Wysłannika Allaha ﷺ mówiącego: »Musa (pokój z nim) wygłosił przemówienie do Banu Izrail i został zapytany, kto spośród ludzi posiada najwięcej wiedzy. Odpowiedział: Ja mam najwięcej wiedzy«. Wówczas Allah zganił go za to, że nie przypisał wiedzy Jemu samemu, i objawił mu: »Oto sługa spośród Moich sług znajduje się u zbiegu dwóch mórz i posiada wiedzę większą niż twoja«. Musa zapytał: »Panie mój, jak mogę go odnaleźć?«. Rzekł Mu: »Weź rybę w koszyku, a tam, gdzie ją stracisz, właśnie tam go znajdziesz«. Ruszył więc w drogę wraz ze swoim młodzieńcem, Joszuą ibn Nunem. Musa (pokój z nim) wziął rybę w koszyku i obaj szli dalej, aż dotarli do skały. Tam Musa (pokój z nim) i jego młodzieniec zasnęli, a ryba zaczęła się miotać w koszyku, wypadła z niego i wpadła do morza. Allah zatrzymał przepływ wody, tworząc coś w rodzaju tunelu, tak że ryba zostawiła za sobą ślad, co było dziwem dla Musy i jego młodzieńca. Szli dalej przez resztę dnia i nocy, a towarzysz Musy zapomniał go o tym poinformować. Gdy nastał ranek, Musa (pokój z nim) rzekł do swego młodzieńca: »Przynieś nam nasze śniadanie, bo bardzo utrudziliśmy się tą podróżą«. Nie odczuli jednak zmęczenia, dopóki nie minęli miejsca, które zostało im wskazane. Młodzieniec powiedział: »Czy pamiętasz, gdy schroniliśmy się przy skale? Zapomniałem o rybie i tylko Szatan sprawił, że o niej nie wspomniałem. A ona obrała swoją drogę w morzu w przedziwny sposób«. Musa odrzekł: »To właśnie tego szukaliśmy«. Zawrócili więc po swoich śladach, aż dotarli do skały. Ujrzeli tam mężczyznę okrytego szatą. Musa pozdrowił go, a Al-Chidr zapytał: »Skąd bierze się pokój w twojej krainie?«. Musa odpowiedział: »Jestem Musa«. Zapytał: »Musa z Banu Izrail?«. Odparł: »Tak«. Al-Chidr rzekł: »Posiadasz wiedzę od Allaha, której cię nauczył, a ja jej nie znam; ja również posiadam wiedzę od Allaha, której mnie nauczył, a ty jej nie znasz«. Musa (pokój z nim) zapytał go: »Czy mogę podążać za tobą, abyś nauczył mnie części tej wiedzy, która prowadzi do prawości?«. Al-Chidr odpowiedział: »Zaprawdę, nie zdołasz być cierpliwy ze mną. Jakże możesz być cierpliwy wobec czegoś, czego nie ogarniasz swoją wiedzą?«. Musa rzekł: »Jeśli Allah zechce, znajdziesz mnie cierpliwym i nie sprzeciwię się żadnemu twemu rozkazowi«. Al-Chidr powiedział: »Jeśli chcesz za mną podążać, nie pytaj mnie o nic, dopóki sam ci o tym nie wspomnę«. Musa zgodził się: »Dobrze«. Ruszyli więc razem, idąc brzegiem morza. Przepłynęła obok nich łódź, poprosili zatem jej załogę, by ich zabrała. Rozpoznali oni Al-Chidra i zabrali ich bez opłaty. Wtedy Al-Chidr chwycił deskę z łodzi i ją wyrwał. Musa rzekł: »Ludzie ci zabrali nas za darmo, a ty uszkadzasz ich łódź, by utopić jej pasażerów? Doprawdy, dopuściłeś się czynu haniebnego!«. Al-Chidr odpowiedział: »Czy nie mówiłem ci, że nie zdołasz być ze mną cierpliwy?«. Musa rzekł: »Nie karć mnie za to, co zapomniałem, i nie stawiaj mi trudności w mojej sprawie«. Wysiedli z łodzi i szli dalej brzegiem, aż ujrzeli chłopca bawiącego się z innymi dziećmi. Al-Chidr chwycił go za głowę i zabił. Musa zawołał: »Zabiłeś niewinną duszę, która nie zabiła nikogo? Doprawdy, dopuściłeś się czynu potwornego!«. Al-Chidr odrzekł: »Czy nie mówiłem ci, że nie zdołasz być ze mną cierpliwy?«. Musa powiedział: »To jest jeszcze gorsze niż pierwsze«. I dodał: »Jeśli zapytam cię o cokolwiek po tym, nie pozwalaj mi już dłużej ci towarzyszyć. Osiągnąłeś już ode mnie usprawiedliwienie«. Szli dalej, aż dotarli do mieszkańców pewnej wioski. Poprosili ich o jedzenie, lecz ci odmówili im gościny. Znaleźli tam mur, który miał się zawalić, a Al-Chidr go naprawił. Wyprostował go własną ręką. Musa rzekł do niego: »Przyszliśmy do tych ludzi, a oni nie przyjęli nas jako gości ani nie nakarmili. Gdybyś chciał, mógłbyś wziąć za to zapłatę«. Al-Chidr odpowiedział: »To jest rozstanie między mną a tobą. Wyjaśnię ci znaczenie tego, wobec czego nie zdołałeś zachować cierpliwości«”. Wysłannik Allaha ﷺ powiedział: „Niech Allah zmiłuje się nad Musą! Życzyłbym sobie, aby był cierpliwy, by można nam było opowiedzieć więcej o ich historii”. Wysłannik Allaha ﷺ powiedział również: „Pierwsze przewinienie Musy wynikało z zapomnienia”. Opowiedział także: „Przyleciał wróbel, usiadł na krawędzi łodzi i dziobnął wodę z morza. Al-Chidr rzekł wtedy: »Moja wiedza i twoja wiedza w porównaniu z wiedzą Allaha są jak to, co ten wróbel zaczerpnął z morza«”. Sa’id ibn Dżubajr recytował: „A przed nimi był król, który siłą zabierał każdą sprawną łódź”, oraz: „A co do chłopca, to był on niewiernym”.
Tłumaczenie i objaśnienie: Khutba World, przetłumaczone z arabskiego.
Musa ﷺ nauczył, że wiedza jest ograniczona, a mądrość Boga wymaga cierpliwości.
Miejsce wskazane Musie jako znak, który miał mu pomóc odnaleźć al-Chidra.
Sługa, któremu Allah dał szczególną wiedzę; Musa wyruszył z nim, aby się uczyć.
Uznanie, że wiedza ostatecznie pochodzi od Allaha i nie należy wyłącznie do człowieka.
Uczeni, tacy jak imam an-Nawawi, wskazują, że nawet prorok może poszukiwać wiedzy, którą Allah dał komuś innemu. Ten fragment uczy pokory: Musa uznał szczególną wiedzę al-Chidra i poprosił go o naukę. Pokazuje również, że nie należy osądzać wydarzeń bez posiadania odpowiedniej wiedzy; zarazem ta opowieść nie usprawiedliwia samowolnego działania, które jest zakazane. Wyjaśnienie al-Chidra opierało się na wiedzy od Boga, którą mu przekazano.
- Mówiąc o wiedzy i powodzeniu, powiedz: Allah wie najlepiej, i nie przypisuj swojego zrozumienia wyłącznie sobie.
- Gdy nie rozumiesz w pełni sytuacji, zadawaj pytania z szacunkiem i nie osądzaj pochopnie.
- Poszukuj wiedzy cierpliwie i uznawaj, że ktoś inny może wiedzieć coś, czego jeszcze się nie nauczyłeś.
Codziennie hadis w Twoim języku
Aplikacja codziennie prezentuje Ci hadis z objaśnieniem, również jako widżet na telefonie. Korzystaj za darmo.