Sunan Abi Dawud, 3111. hadis
Jabir ibn Atik rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Jabir ibn Atik tarafından rivayet edildi
Rivayet
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَابِرِ بْنِ عَتِيكٍ، عَنْ عَتِيكِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَتِيكٍ، - وَهُوَ جَدُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو أُمِّهِ - أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَمَّهُ جَابِرَ بْنَ عَتِيكٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ يَعُودُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ ثَابِتٍ فَوَجَدَهُ قَدْ غُلِبَ فَصَاحَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُجِبْهُ فَاسْتَرْجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " غُلِبْنَا عَلَيْكَ يَا أَبَا الرَّبِيعِ " . فَصَاحَ النِّسْوَةُ وَبَكَيْنَ فَجَعَلَ ابْنُ عَتِيكٍ يُسْكِتُهُنَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " دَعْهُنَّ فَإِذَا وَجَبَ فَلاَ تَبْكِيَنَّ بَاكِيَةٌ " . قَالُوا وَمَا الْوُجُوبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الْمَوْتُ " . قَالَتِ ابْنَتُهُ وَاللَّهِ إِنْ كُنْتُ لأَرْجُو أَنْ تَكُونَ شَهِيدًا فَإِنَّكَ كُنْتَ قَدْ قَضَيْتَ جِهَازَكَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ أَوْقَعَ أَجْرَهُ عَلَى قَدْرِ نِيَّتِهِ وَمَا تَعُدُّونَ الشَّهَادَةَ " . قَالُوا الْقَتْلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الشَّهَادَةُ سَبْعٌ سِوَى الْقَتْلِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الْمَطْعُونُ شَهِيدٌ وَالْغَرِقُ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ ذَاتِ الْجَنْبِ شَهِيدٌ وَالْمَبْطُونُ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ الْحَرِيقِ شَهِيدٌ وَالَّذِي يَمُوتُ تَحْتَ الْهَدْمِ شَهِيدٌ وَالْمَرْأَةُ تَمُوتُ بِجُمْعٍ شَهِيدٌ " .
Ka'nebî bize Mâlik'ten, o da Abdullah b. Abdullah b. Câbir b. Atîk'ten, o da Atîk b. el-Hâris b. Atîk'ten -ki kendisi Abdullah b. Abdullah'ın anne tarafından dedesidir- rivayet etti. O, amcası Câbir b. Atîk'in kendisine şunu haber verdiğini bildirdi: Allah Resûlü ﷺ hasta olan Abdullah b. Sâbit'i ziyarete geldi ve onun ecelin galip geldiği bir halde olduğunu gördü. Allah Resûlü ﷺ ona seslendi fakat cevap alamadı. Bunun üzerine Allah Resûlü ﷺ 'İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn' diyerek istirca etti ve
"Ey Ebü'r-Rebî', sana karşı aciz kaldık (eceline engel olamadık)" buyurdu. Kadınlar feryat edip ağlamaya başlayınca İbn Atîk onları susturmaya çalıştı. Ancak Allah Resûlü ﷺ "Bırakın onları; çünkü ölüm gerçekleştiğinde artık kimse ağlamamalıdır" buyurdu. Oradakiler "Ey Allah'ın Resûlü, vâcip olan nedir?" diye sordular. O da "Ölümdür" buyurdu. Kızı "Vallahi senin şehit olmanı umuyordum, zira cihad hazırlığını tamamlamıştın" dedi. Allah Resûlü ﷺ şöyle buyurdu: "Şüphesiz Allah Azze ve Celle, ona niyeti nisbetinde ecrini vermiştir. Siz şehadeti ne sayarsınız?" Onlar "Allah yolunda öldürülmektir" dediler. Allah Resûlü ﷺ buyurdular ki: "Allah yolunda öldürülmenin dışında yedi çeşit şehadet daha vardır: Taun hastalığından ölen şehittir, boğulan şehittir, zatülcenpten (plevrit) ölen şehittir, karın hastalığından ölen şehittir, yanarak ölen şehittir, yıkıntı altında kalarak ölen şehittir ve doğum sırasında ölen kadın da şehittir."
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Mükâfat samimi niyete bağlıdır ve şehitliğin birden fazla şekli vardır.
Allah'a aidiz ve O'na döneceğiz; kayıp ve sıkıntı zamanlarında söylenen bir ifadedir.
Metinlerin kendisine şehitliğe özgü bir mükâfat atfettiği kişi; bu, zikredilen bütün ölüm biçimlerinin aynı şartlarda gerçekleştiği anlamına gelmez.
Bir kimsenin bir işi yapmaya yönelik samimi kastı.
Âlimler buradan, kişi niyet ettiği işi artık yerine getiremese bile mükâfatın niyetinin samimiyetiyle bağlantılı olduğu sonucunu çıkarırlar. Sözü edilen şehitlik türleri savaş meydanında ölenlerle sınırlı değildir. Ağlamaya ilişkin ifade başka rivayetlerle birlikte anlaşılır: Doğal gözyaşı ve üzüntü caizdir; feryat edip ağıt yakmak ve sabra aykırı sözler söylemek ise yasaktır. Fıkıh mezhepleri, sıradan ağlama ile yasaklanmış yas tutma arasındaki bu ayrımı kabul eder.
- Hastaları ziyaret edin; onlara ve ailelerine ilgi ve destek gösterin.
- Üzüntüyü ve gözyaşlarını doğal karşılayın; ancak ağıt yakmaktan ve Allah'ın takdirine itiraz anlamı taşıyan sözlerden kaçının.
- İyi niyetlerinizi samimiyetle belirleyin ve Allah'ın niyeti bildiğine, karşılığını hakkıyla vereceğine güvenin.
Bu sahih rivayet, ölen kişinin ardından ağlamayı ele alır ve doğal üzüntü ile yasaklanmış ağıt arasındaki ayrımı anlamaya yardımcı olur.
Sunan Abi Dawud · #3092 (Sahih)Peygamber ﷺ bir hastayı ziyaret etmiştir; bu, bu rivayette Abdullah bin Sâbit'i ziyaret etmesiyle bağlantılıdır.
Sahih al-Bukhari · #36 (Sahih)Bu sahih rivayet, amellerin niyetlere göre değerlendirildiğini doğrular.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.