Sahih al-Bukhari, 5974. hadis
Abdullah ibn Umar rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
al‑Bukhari'den Peygamber ﷺ'e uzanan rivayet zinciri
- 1Sa'id ibn Abu Maryamal‑Bukhari'e aktardıسَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ
- 2Isma'il ibn Ibrahim ibn Uqbaإِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ
- 3Nafi'نَافِعٌ
- 4Ibn Umarابْنِ عُمَرَ
- 5Allah'ın Resûlü ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Sıralama, bu rivayetin Arapça metninde geçtiği şekildedir. İsimler Arapçadan Latin alfabesine aktarılmıştır. Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَتَمَاشَوْنَ أَخَذَهُمُ الْمَطَرُ، فَمَالُوا إِلَى غَارٍ فِي الْجَبَلِ، فَانْحَطَّتْ عَلَى فَمِ غَارِهِمْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ، فَأَطْبَقَتْ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا أَعْمَالاً عَمِلْتُمُوهَا لِلَّهِ صَالِحَةً، فَادْعُوا اللَّهَ بِهَا لَعَلَّهُ يَفْرُجُهَا. فَقَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَ لِي وَالِدَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، وَلِي صِبْيَةٌ صِغَارٌ كُنْتُ أَرْعَى عَلَيْهِمْ، فَإِذَا رُحْتُ عَلَيْهِمْ فَحَلَبْتُ بَدَأْتُ بِوَالِدَىَّ أَسْقِيهِمَا قَبْلَ وَلَدِي، وَإِنَّهُ نَاءَ بِيَ الشَّجَرُ فَمَا أَتَيْتُ حَتَّى أَمْسَيْتُ، فَوَجَدْتُهُمَا قَدْ نَامَا، فَحَلَبْتُ كَمَا كُنْتُ أَحْلُبُ، فَجِئْتُ بِالْحِلاَبِ فَقُمْتُ عِنْدَ رُءُوسِهِمَا، أَكْرَهُ أَنْ أُوقِظَهُمَا مِنْ نَوْمِهِمَا، وَأَكْرَهُ أَنْ أَبْدَأَ بِالصِّبْيَةِ قَبْلَهُمَا، وَالصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمَىَّ، فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ دَأْبِي وَدَأْبَهُمْ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ، فَافْرُجْ لَنَا فُرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ، فَفَرَجَ اللَّهُ لَهُمْ فُرْجَةً حَتَّى يَرَوْنَ مِنْهَا السَّمَاءَ. وَقَالَ الثَّانِي اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَتْ لِي ابْنَةُ عَمٍّ، أُحِبُّهَا كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النِّسَاءَ، فَطَلَبْتُ إِلَيْهَا نَفْسَهَا، فَأَبَتْ حَتَّى آتِيَهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ، فَسَعَيْتُ حَتَّى جَمَعْتُ مِائَةَ دِينَارٍ، فَلَقِيتُهَا بِهَا، فَلَمَّا قَعَدْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتْ يَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفْتَحِ الْخَاتَمَ. فَقُمْتُ عَنْهَا، اللَّهُمَّ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي قَدْ فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا مِنْهَا فَفَرَجَ لَهُمْ فُرْجَةً. وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنِّي كُنْتُ اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقِ أَرُزٍّ فَلَمَّا قَضَى عَمَلَهُ قَالَ أَعْطِنِي حَقِّي. فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَقَّهُ، فَتَرَكَهُ وَرَغِبَ عَنْهُ، فَلَمْ أَزَلْ أَزْرَعُهُ حَتَّى جَمَعْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيَهَا، فَجَاءَنِي فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَظْلِمْنِي، وَأَعْطِنِي حَقِّي. فَقُلْتُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرَاعِيهَا. فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَهْزَأْ بِي. فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَهْزَأُ بِكَ، فَخُذْ ذَلِكَ الْبَقَرَ وَرَاعِيَهَا. فَأَخَذَهُ فَانْطَلَقَ بِهَا، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ، فَافْرُجْ مَا بَقِيَ، فَفَرَجَ اللَّهُ عَنْهُمْ ".
Saîd b. Ebî Meryem bize rivayet etti, İsmâil b. İbrâhim b. Ukbe bize rivayet etti; o dedi ki: Nâfi‘ bana haber verdi, İbn Ömer’den –Allah onlardan razı olsun–, Resûlullah ﷺ’dan naklen şöyle buyurdu:
“Üç kişi yolda yürürken yağmura yakalandılar ve dağdaki bir mağaraya sığındılar. Dağdan bir kaya parçası yuvarlanarak mağaranın ağzını kapattı. Birbirlerine dediler ki: ‘Sırf Allah rızası için işlediğiniz salih amellerinizi düşünün ve onları vesile kılarak Allah’a dua edin; umulur ki O, bu sıkıntıyı sizden giderir.’ İçlerinden biri şöyle dedi: ‘Allah’ım! Benim yaşlı iki ebeveynim ve küçük çocuklarım vardı; onlar için hayvan otlatırdım. Akşam olunca sağıp getirince, önce ebeveynime içirir, sonra çocuklarıma verirdim. Bir gün otlatmak için uzaklaştım ve ancak akşam karanlığında dönebildim; onları uyumuş buldum. Her zamanki gibi sütü sağdım, kabı alıp başuçlarına dikildim. Onları uykularından uyandırmayı hoş görmedim, ama çocuklarımı da onlardan önce doyurmak istemedim; oysa çocuklar ayaklarımın dibinde açlıktan ağlıyorlardı. Bu halimiz, tan ağarıncaya kadar böyle sürdü. Eğer bunu sırf Senin rızanı gözeterek yaptığımı biliyorsan, bize gökyüzünü görebileceğimiz bir aralık aç.’ Bunun üzerine Allah onlara gökyüzünü görecekleri bir açıklık verdi. İkinci kişi dedi ki: ‘Allah’ım! Amcamın bir kızı vardı; onu erkeklerin kadınlara duyabileceği en şiddetli sevgiyle seviyordum. Kendisinden murad almak istedim, fakat yüz dinar getirmedikçe kabul etmedi. Çalışıp yüz dinar topladım ve yanına gittim. Ne zaman ki bacaklarının arasına oturdum, bana: “Ey Allah’ın kulu! Allah’tan kork ve mühürü bozma!” dedi. Ben de kalkıp onu bıraktım. Allah’ım! Eğer bunu sırf Senin rızanı gözeterek yaptığımı biliyorsan, bizim için kayayı biraz daha arala.’ Allah da onlar için açıklığı genişletti. Üçüncü kişi ise şöyle dedi: ‘Allah’ım! Bir işçiyi belirli bir miktar pirinç karşılığında tutmuştum. İşini bitirince: “Hakkımı ver!” dedi. Ben de hakkını takdim ettim, ancak o almadı ve vazgeçti. Ben de o pirinci ekmeye devam ettim; nihayet ondan inekler ve bir çoban satın alacak kadar mal elde ettim. Sonra yanıma geldi ve: “Allah’tan kork, bana zulmetme, hakkımı ver!” dedi. Ben de: “Şu ineklere ve çobanlarına git, onları al!” dedim. O: “Allah’tan kork, benimle alay etme!” dedi. Ben: “Seninle alay etmiyorum; şu inekleri ve çobanlarını al!” dedim. O da alıp gitti. Eğer bunu sırf Senin rızanı gözeterek yaptığımı biliyorsan, kalan kısmı da kaldır.’ Böylece Allah kayayı tamamen kaldırdı ve onları kurtardı.”
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Samimiyetle yapılan iyi işler, Allah'tan sıkıntının giderilmesini dilemeye vesile olabilir.
O dönemde para olarak kullanılan altın bir sikke.
Yapılan işin karşılığı olarak kararlaştırılmış bir miktar pirinç.
Yasaklanmış cinsel ilişkiye girmeyi anlatan mecazi bir ifade.
Klasik âlimler buradan, kişinin samimiyetle yaptığı iyi amelleri anarak Allah'a dua edebileceği sonucunu çıkarırlar. Örnekler; anne babaya saygıyı, Allah korkusuyla günahtan kaçınmayı ve başkalarının haklarını eksiksiz yerine getirmeyi vurgular. Âlimler bunu, salih bir amel aracılığıyla Allah'a yakınlık aramak anlamındaki tevessülün bir türü olarak ele alırlar. Bu kıssa, çocuklara veya başkalarına karşı sorumlulukları ihmal etmeye izin vermez.
- Başka kimse görmese bile Allah'ın rızasını gözeterek iyi işler yapın.
- Anne babanıza saygı gösterip bakın; çocuklarınızın ihtiyaçlarına da özen ve adaletle yaklaşın.
- Allah korkusuyla haram davranışlardan kaçının ve çalışanlara kararlaştırılan ücretlerini eksiksiz ödeyin.
Aynı eserdeki bu Sahih rivayet de başkalarına iyi davranmanın değerini vurgular.
40 Hadith van an-Nawawi · #1 (Sahih)Bu hadis, amellerin niyetlere göre değerlendirildiğini bildirir; üç adam da özellikle Allah için yaptıkları amelleri anar.
40 Hadith van an-Nawawi · #7 (Sahih)Kadının yasak ilişkiye izin vermemesi, Allah'a karşı takvayı öğütlemeyi ve haksızlıktan kaçınmayı yansıtır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.