Sunan Abi Dawud، حدیث 3111
روایتشده توسط Jabir ibn Atik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Jabir ibn Atik
روایت
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَابِرِ بْنِ عَتِيكٍ، عَنْ عَتِيكِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَتِيكٍ، - وَهُوَ جَدُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو أُمِّهِ - أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَمَّهُ جَابِرَ بْنَ عَتِيكٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ يَعُودُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ ثَابِتٍ فَوَجَدَهُ قَدْ غُلِبَ فَصَاحَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُجِبْهُ فَاسْتَرْجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " غُلِبْنَا عَلَيْكَ يَا أَبَا الرَّبِيعِ " . فَصَاحَ النِّسْوَةُ وَبَكَيْنَ فَجَعَلَ ابْنُ عَتِيكٍ يُسْكِتُهُنَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " دَعْهُنَّ فَإِذَا وَجَبَ فَلاَ تَبْكِيَنَّ بَاكِيَةٌ " . قَالُوا وَمَا الْوُجُوبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الْمَوْتُ " . قَالَتِ ابْنَتُهُ وَاللَّهِ إِنْ كُنْتُ لأَرْجُو أَنْ تَكُونَ شَهِيدًا فَإِنَّكَ كُنْتَ قَدْ قَضَيْتَ جِهَازَكَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ أَوْقَعَ أَجْرَهُ عَلَى قَدْرِ نِيَّتِهِ وَمَا تَعُدُّونَ الشَّهَادَةَ " . قَالُوا الْقَتْلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الشَّهَادَةُ سَبْعٌ سِوَى الْقَتْلِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الْمَطْعُونُ شَهِيدٌ وَالْغَرِقُ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ ذَاتِ الْجَنْبِ شَهِيدٌ وَالْمَبْطُونُ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ الْحَرِيقِ شَهِيدٌ وَالَّذِي يَمُوتُ تَحْتَ الْهَدْمِ شَهِيدٌ وَالْمَرْأَةُ تَمُوتُ بِجُمْعٍ شَهِيدٌ " .
قعنبی برای ما حدیث کرد، از مالک، او از عبدالله بن عبدالله بن جابر بن عتیک، او از عتیک بن حارث بن عتیک — که جد مادری عبدالله بن عبدالله است — که به او خبر داد که عمویش جابر بن عتیک به او اطلاع داد که رسول خدا ﷺ برای عیادت عبدالله بن ثابت آمدند و دیدند که مرگ بر او غلبه کرده است. رسول خدا ﷺ او را با صدای بلند صدا زدند، اما پاسخی نداد. آنگاه رسول خدا ﷺ استرجاع خواندند و فرمودند:
«ای ابوالربیع! ما در برابر تو ناتوان شدیم.» سپس زنان فریاد کشیدند و گریستند و ابن عتیک خواست آنان را ساکت کند، اما رسول خدا ﷺ فرمودند: «بگذاریدشان؛ زیرا هنگامی که حکم قطعی الهی فرا رسد، هیچ گریانندهای نباید بگرید.» پرسیدند: «ای رسول خدا! آن امر قطعی چیست؟» فرمودند: «مرگ.» دخترش گفت: «به خدا سوگند! امیدوار بودم که شهید شوی، زیرا تجهیزات جهاد خود را آماده کرده بودی.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «همانا خداوند عزوجل پاداش او را بر اساس نیتش مقرر فرموده است. و شما شهادت را چه میدانید؟» گفتند: «کشته شدن در راه خدا.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «شهادت هفت نوع است غیر از کشته شدن در راه خدا: کسی که بر اثر طاعون بمیرد شهید است، کسی که غرق شود شهید است، کسی که بر اثر ذاتالجنب (پهلودرد) بمیرد شهید است، کسی که بر اثر بیماری شکمی بمیرد شهید است، کسی که در آتش بسوزد شهید است، کسی که زیر آوار ساختمان بمیرد شهید است، و زنی که هنگام زایمان فوت کند شهید است.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پاداش بر پایه نیت صادقانه است و شهادت گونههای گوناگونی دارد.
ما از آنِ الله هستیم و به سوی او بازمیگردیم؛ عبارتی که هنگام فقدان و دشواری گفته میشود.
کسی که متون دینی برای او پاداش ویژه شهادت مقرر میکنند؛ این بدان معنا نیست که شرایط همه مرگهای یادشده یکسان است.
قصد صادقانهای که شخص با آن میخواهد عملی را انجام دهد.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که پاداش با صداقت نیت شخص پیوند دارد، حتی اگر دیگر نتواند عملی را که قصد انجامش را داشته بهجا آورد. گونههای یادشده شهادت تنها به کسی محدود نیست که در میدان نبرد کشته میشود. سخن درباره گریه در پرتو روایات دیگر فهمیده میشود: اشک طبیعی و اندوه جایز است، اما شیون و رفتارهایی که با صبر ناسازگارند ممنوعاند. مذاهب فقهی نیز میان گریه معمولی و سوگواری ممنوع تمایز میگذارند.
- به عیادت بیماران بروید و به آنان و خانوادههایشان توجه و حمایت نشان دهید.
- اندوه و اشک را به رسمیت بشناسید، اما از شیون و سخنانی که نشاندهنده اعتراض به تقدیر الله است بپرهیزید.
- نیتهای نیک را خالصانه داشته باشید و اطمینان کنید که الله از نیت آگاه است و متناسب با ارزش آن پاداش میدهد.
این روایت صحیح درباره گریه بر درگذشته است و به فهم تفاوت میان اندوه طبیعی و شیون ممنوع کمک میکند.
Sunan Abi Dawud · #3092 (Sahih)پیامبر ﷺ از بیماری عیادت کرد؛ این با عیادت ایشان از عبدالله بن ثابت در این روایت همخوانی دارد.
Sahih al-Bukhari · #36 (Sahih)این روایت صحیح تأیید میکند که اعمال بر اساس نیتها سنجیده میشوند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.