Sahih al-Bukhari، حدیث 131
روایتشده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1إِسْمَاعِيلُآن را به البخاري روایت کرد
- 2مَالِكٌ
- 3عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ
- 4عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ
- 5رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ مِنَ الشَّجَرِ شَجَرَةً لاَ يَسْقُطُ وَرَقُهَا، وَهِيَ مَثَلُ الْمُسْلِمِ، حَدِّثُونِي مَا هِيَ ". فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَادِيَةِ، وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ. قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَاسْتَحْيَيْتُ. فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَخْبِرْنَا بِهَا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هِيَ النَّخْلَةُ ". قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَحَدَّثْتُ أَبِي بِمَا وَقَعَ فِي نَفْسِي فَقَالَ لأَنْ تَكُونَ قُلْتَهَا أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ يَكُونَ لِي كَذَا وَكَذَا.
اسماعیل برای ما حدیث کرد و گفت: مالک برایم حدیث کرد، از عبدالله بن دینار، از عبدالله بن عمر که رسول الله ﷺ فرمودند:
«در میان درختان، درختی است که برگهایش نمیریزد و آن مَثَلِ مسلمان است؛ به من بگویید آن کدام درخت است؟» مردم شروع به اندیشیدن درباره درختان بیابان کردند، در حالی که در دل من گذشت که آن درخت خرماست. عبدالله میگوید: «اما خجالت کشیدم (که پاسخ دهم).» گفتند: «ای رسول خدا! ما را از آن آگاه ساز.» پس رسول الله ﷺ فرمودند: «آن درخت خرماست.» عبدالله میگوید: «سپس آنچه در دلم گذشته بود را برای پدرم بازگو کردم، ایشان فرمودند: اگر آن را گفته بودی، برایم محبوبتر از آن بود که فلان و فلان مقدار ثروت داشته باشم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
درخت خرما تصویری از مؤمن استوار و پایدار است.
درختی که میوهاش خرماست؛ در این تشبیه به مؤمن اشاره دارد.
کسی که ایمان دارد و در ایمان و اطاعت به سوی الله روی میآورد.
عالمان از این روایت درمییابند که پیامبر ﷺ با مثالهای آشنا آموزش میداد و برای برانگیختن اندیشه یارانش پرسش میکرد. تشبیه مؤمن به درخت خرما بر سودمندی پایدار و استواری دلالت دارد: مؤمن بر ایمان خود پای میفشارد و به دیگران سود میرساند. همچنین روشن میشود که ممکن است کسی پاسخ درست را در ذهن داشته باشد، اما از روی شرم آن را نگوید؛ ابن عمر از سکوت خود پشیمان نبود، ولی پدرش ارزشِ بهاشتراکگذاشتن دانش را میدانست. چهار مذهب فقهی اهل سنت این متن را حکمی فقهیِ مستقل نمیدانند، بلکه آن را تشویقی به یادگیری، آموزش و بهرهبردن از دانش میشمارند.
- هر روز زمانی را برای آموختن دانش دینی اختصاص دهید و آن را در رفتار خود به کار بندید.
- اگر پاسخ درستی میدانید، آن را با احترام در میان بگذارید؛ نگذارید شرم پیوسته مانع شما شود.
- راههایی برای سودرسانی پایدار به دیگران بجویید، مانند درخت خرمایی که میوه میدهد.
این روایت صحیح از ابن عمر نیز از درختی یاد میکند که برگهایش نمیریزد و به مسلمان تشبیه شده است.
Sahih al-Bukhari · #62 (Sahih)در این روایت هم درخت خرما نمادی از مؤمن است و معنای این تشبیه را تأیید میکند.
Sahih al-Bukhari · #60 (Sahih)این روایت از کتاب دانش نشان میدهد که پیامبر ﷺ چگونه دانش را هدفمند به یارانش منتقل میکرد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.