دیه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6880

روایت‌شده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: دیه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا أَبِي هُرَيْرَةَ

Sahih (معتبر)
  1. 1أَبُو نُعَيْمٍآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2شَيْبَانُ
  3. 3يَحْيَى
  4. 4أَبِي سَلَمَةَ
  5. 5أَبِي هُرَيْرَةَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ خُزَاعَةَ، قَتَلُوا رَجُلاً‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ حَدَّثَنَا حَرْبٌ عَنْ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّهُ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ قَتَلَتْ خُزَاعَةُ رَجُلاً مِنْ بَنِي لَيْثٍ بِقَتِيلٍ لَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْفِيلَ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ، أَلاَ وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لأَحَدٍ قَبْلِي، وَلاَ تَحِلُّ لأَحَدٍ بَعْدِي، أَلاَ وَإِنَّمَا أُحِلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ، أَلاَ وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ لاَ يُخْتَلَى شَوْكُهَا، وَلاَ يُعْضَدُ شَجَرُهَا، وَلاَ يَلْتَقِطُ سَاقِطَتَهَا إِلاَّ مُنْشِدٌ، وَمَنْ قُتِلَ لَهُ قَتِيلٌ فَهْوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا يُودَى وَإِمَّا يُقَادُ ‏"‏‏.‏ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ يُقَالُ لَهُ أَبُو شَاهٍ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اكْتُبُوا لأَبِي شَاهٍ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَامَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ الإِذْخِرَ، فَإِنَّمَا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِلاَّ الإِذْخِرَ ‏"‏‏.‏ وَتَابَعَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ شَيْبَانَ فِي الْفِيلِ، قَالَ بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي نُعَيْمٍ الْقَتْلَ‏.‏ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ إِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ‏.‏

ترجمه

ابو نعیم برای ما حدیث کرد، شیبان برای ما حدیث کرد، از یحیی، از ابوسلمه، از ابوهُریره که خزاعه مردی را کشتند. و عبدالله بن رجاء گفت: حرب برای ما حدیث کرد، از یحیی، از ابوسلمه، از ابوهُریره که در سال فتح مکه، قبیله خزاعه مردی از بنی‌لیث را به خونخواهی یکی از کشتگان خود در دوران جاهلیت به قتل رساندند. پس رسول خدا ﷺ برخاستند و فرمودند:

«همانا الله فیل را از مکه بازداشت و رسولش و مؤمنان را بر آن مسلط گردانید. آگاه باشید که این شهر پیش از من برای کسی حلال نبوده و پس از من نیز برای کسی حلال نخواهد بود. آگاه باشید که تنها ساعتی از روز برای من حلال شد. آگاه باشید که اکنون در همین ساعت حرمت دارد؛ خارهایش کنده نشود، درختانش قطع نگردد و یافته‌های افتاده‌اش (لقطه) برداشته نشود مگر توسط کسی که اعلام کند تا صاحبش پیدا شود. و هر کس که مقتولی داشته باشد، میان دو انتخاب مخیر است: یا دیه بگیرد یا قصاص کند.» سپس مردی از اهل یمن به نام ابوشاه برخاست و گفت: «ای رسول خدا ﷺ! برای من بنویسید.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «برای ابوشاه بنویسید.» سپس مردی از قریش برخاست و گفت: «ای رسول خدا ﷺ! جز گیاه اذخر، زیرا ما آن را در خانه‌ها و قبرهایمان به کار می‌بریم.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «جز اذخر.» عبیدالله در روایت مربوط به فیل از شیبان پیروی کرد؛ برخی از آنان از ابونعیم واژه «قتل» را نقل کردند. و عبیدالله گفت: «یا اینکه اولیای دم قصاص کنند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

حرمت مکه پابرجا ماند؛ در قتل، اولیای دم می‌توانند میان دیه و قصاص انتخاب کنند.

پیشینه و سبب بیان

در جریان فتح مکه، خُزاعه مردی از بنی‌لیث را در قصاصِ قتلی از دوران پیش از اسلام کشت. پیامبر ﷺ روشن ساخت که حرمت مکه همچنان پابرجاست و اولیای دم در قتل می‌توانند میان دریافت دیه و قصاص انتخاب کنند.

توضیح واژه‌های دشوار
دیه

مالی که به‌عنوان غرامت به اولیای دمِ مقتول پرداخت می‌شود.

قصاص

مجازاتی قانونی برای قتل که از سوی مرجع صلاحیت‌دار و مطابق مقررات شرعی اجرا می‌شود.

مالِ گمشده

چیزی که در مکه پیدا شده و برداشتن آن فقط برای یافتن صاحبش جایز است.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که حرمت مکه پس از استثنای موقتِ دوران فتح همچنان به قوت خود باقی است: گیاهان آنجا نباید آسیب ببینند و اموال پیدا‌شده باید برای صاحبشان نگهداری شوند. همچنین روشن می‌شود که اولیای دمِ قربانی، طبق مقررات فقه اسلامی، می‌توانند دیه یا قصاص را انتخاب کنند؛ این امر اجازهٔ اجرای خودسرانهٔ عدالت نیست، زیرا تصمیم‌گیری و اجرا بر عهدهٔ مرجع قانونی است. چهار مذهب فقهی اهل سنت حفاظت ویژهٔ مکه را به رسمیت می‌شناسند و قصاص و دیه را در چارچوب شرایط فقهی خود بررسی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر مالی را در مکه پیدا کردید، برای رساندن آن به صاحبش مسئولانه اقدام کنید.
  2. پروندهٔ قتل را به داوران صلاحیت‌دار بسپارید و هرگز خودسرانه انتقام نگیرید.
  3. دربارهٔ دیه یا قصاص با اولیای دم، در چارچوب مقررات شرعی و بدون فشار یا خشونت گفت‌وگو کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.