Sahih Muslim، حدیث 3302
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از مسلم تا پیامبر ﷺ
- 1إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّآن را به مسلم روایت کرد
- 2جَرِيرٌ
- 3مَنْصُورٍ
- 4مُجَاهِدٍ
- 5طَاوُسٍ
- 6ابْنِ عَبَّاسٍ
- 7رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْفَتْحِ فَتْحِ مَكَّةَ " لاَ هِجْرَةَ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ وَإِذَا اسْتُنْفِرْتُمْ فَانْفِرُوا " . وَقَالَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَتْحِ مَكَّةَ " إِنَّ هَذَا الْبَلَدَ حَرَّمَهُ اللَّهُ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ فَهُوَ حَرَامٌ بِحُرْمَةِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَإِنَّهُ لَمْ يَحِلَّ الْقِتَالُ فِيهِ لأَحَدٍ قَبْلِي وَلَمْ يَحِلَّ لِي إِلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ فَهُوَ حَرَامٌ بِحُرْمَةِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لاَ يُعْضَدُ شَوْكُهُ وَلاَ يُنَفَّرُ صَيْدُهُ وَلاَ يَلْتَقِطُ إِلاَّ مَنْ عَرَّفَهَا وَلاَ يُخْتَلَى خَلاَهَا " . فَقَالَ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ الإِذْخِرَ فَإِنَّهُ لِقَيْنِهِمْ وَلِبُيُوتِهِمْ . فَقَالَ " إِلاَّ الإِذْخِرَ " .
اسحاق بن ابراهیم حنظلی به ما حدیث کرد، جریر به ما خبر داد، از منصور، از مجاهد، از طاووس، از ابن عباس رضی الله عنهما که گفت: رسول خدا ﷺ در روز فتح مکه فرمودند:
«دیگر هجرتی نیست، بلکه جهاد و نیت است؛ و چون به جنگ فراخوانده شدید، حرکت کنید.» همچنین در روز فتح مکه فرمودند: «بیگمان خداوند این شهر را در همان روزی که آسمانها و زمین را آفرید، حرام گردانید؛ پس این شهر به حرمت الهی تا روز قیامت حرام است. پیش از من جنگ در آن برای هیچکس حلال نبود و برای من نیز تنها ساعتی از یک روز حلال شد. بنابراین، این شهر به حرمت الهی تا روز قیامت حرام است: خارهایش بریده نشود، شکارش رم داده نشود، و مال گمشده را جز کسی که آن را اعلام کند برندارد، و علف تازهاش چیده نشود.» عباس رضی الله عنه عرض کرد: «ای رسول خدا! مگر گیاه اذخر، زیرا برای آهنگران و خانههایشان مفید است.» ایشان فرمودند: «مگر اذخر.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
مکه همچنان حرمتی ویژه دارد؛ تلاش در راه خدا نیازمند نیت خالص و اطاعت است.
پیامبر ﷺ این سخنان را در روز فتح مکه بیان کرد. عباس برای گیاه اِذخِر استثنا خواست؛ گیاهی که آهنگران و مردم برای خانههایشان به آن نیاز داشتند. پیامبر ﷺ این استثنا را پذیرفت.
مهاجرت برای حفظ دین؛ در اینجا منظور مهاجرت ویژه به مدینه است که پس از فتح مکه پایان یافت.
در این بافت: تلاش در راه خدا با نیت خالص و اطاعت از فراخوانی مشروع.
گیاهی خوشبو که در مکه برای آهنگری و خانهها استفاده میشد.
عالمان توضیح میدهند که سخن دربارهٔ پایان هجرت، به مهاجرت از مکه به مدینه پس از مسلمانشدن مکه اشاره دارد؛ اما وظیفهٔ تلاش خالصانه و داشتن نیت نیک همچنان پابرجاست. احکام مکه از محدودهٔ حرم پاسداری میکنند: نباید بیدلیل گیاهان را آسیب زد یا حیوانات وحشی را رم داد، و باید شیء گمشده را بهگونهای اعلام کرد که صاحبش بتواند آن را پس بگیرد. استثنا برای اِذخِر نشان میدهد که بهدلیل نیازی مشخص میتوان برای قاعدهای کلی، استثنایی محدود در نظر گرفت. مذاهب فقهی جزئیات این احکام را در آثار فقهی خود بررسی میکنند، اما همگی حرمت ویژهٔ حرم را میپذیرند.
- با طبیعت و حیوانات با مراقبت رفتار کنید و احکام ویژهٔ مکانهای مقدس را رعایت کنید.
- هنگام فراخواندهشدن به تلاشی دینی یا اجتماعی، بررسی کنید که آن فراخوان مشروع است و با نیتی خالصانه عمل کنید.
- اشیای باارزشِ پیداشده را اعلام کنید تا به صاحبشان بازگردند.
این روایت از همان باب نیز به احکام و پاسداری از حرم میپردازد.
Sahih Muslim · #3304 (Sahih)ابو شُرَیح در آن بر حرمت همیشگی شهر تأکید میکند و نسبت به حلالشمردن خشونت در آن هشدار میدهد.
Sahih al-Bukhari · #2433 (Sahih)این روایت صحیح از ابنعباس نیز به پیوند هجرت و تلاش در راه خدا با نیت درست میپردازد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.