چهل حدیث نووی · 40 Hadith Nawawi

40 Hadith Nawawi، حدیث 29

روایت‌شده توسط Muadh ibn Jabal. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

کتاب: چهل حدیث نووی
الأربعون النووية
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Muadh ibn Jabal

روایت

متن عربی

عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قُلْت يَا رَسُولَ اللَّهِ! أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ وَيُبَاعِدْنِي مِنْ النَّارِ، قَالَ: "لَقَدْ سَأَلْت عَنْ عَظِيمٍ، وَإِنَّهُ لَيَسِيرٌ عَلَى مَنْ يَسَّرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ: تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا، وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ، وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ، وَتَصُومُ رَمَضَانَ، وَتَحُجُّ الْبَيْتَ، ثُمَّ قَالَ: أَلَا أَدُلُّك عَلَى أَبْوَابِ الْخَيْرِ؟ الصَّوْمُ جُنَّةٌ، وَالصَّدَقَةُ تُطْفِئُ الْخَطِيئَةَ كَمَا يُطْفِئُ الْمَاءُ النَّارَ، وَصَلَاةُ الرَّجُلِ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ، ثُمَّ تَلَا: " تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ " حَتَّى بَلَغَ "يَعْمَلُونَ"،[ 32 سورة السجدة / الأيتان : 16 و 17 ] ثُمَّ قَالَ: أَلَا أُخْبِرُك بِرَأْسِ الْأَمْرِ وَعَمُودِهِ وَذُرْوَةِ سَنَامِهِ؟ قُلْت: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ: رَأْسُ الْأَمْرِ الْإِسْلَامُ، وَعَمُودُهُ الصَّلَاةُ، وَذُرْوَةُ سَنَامِهِ الْجِهَادُ، ثُمَّ قَالَ: أَلَا أُخْبِرُك بِمَلَاكِ ذَلِكَ كُلِّهِ؟ فقُلْت: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ ! فَأَخَذَ بِلِسَانِهِ وَقَالَ: كُفَّ عَلَيْك هَذَا. قُلْت: يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَإِنَّا لَمُؤَاخَذُونَ بِمَا نَتَكَلَّمُ بِهِ؟ فَقَالَ: ثَكِلَتْك أُمُّك وَهَلْ يَكُبُّ النَّاسَ عَلَى وُجُوهِهِمْ -أَوْ قَالَ عَلَى مَنَاخِرِهِمْ- إلَّا حَصَائِدُ أَلْسِنَتِهِمْ؟!" . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ [رقم:2616] وَقَالَ: حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

ترجمه

از معاذ بن جبل رضی الله عنه روایت است که گفت: گفتم:

«ای رسول خدا! عملی را به من بیاموز که مرا وارد بهشت کند و از آتش دور سازد.» ایشان ﷺ فرمودند: «به راستی که درباره امری بزرگ پرسیدی، اما برای کسی که الله آن را برایش آسان گرداند، ساده است: الله را بپرست و چیزی را شریک او قرار نده، نماز را برپا دار، زکات را بپرداز، روزه رمضان را بگیر و حج خانه خدا را به جا آور.» سپس فرمودند: «آیا تو را به درهای خیر راهنمایی نکنم؟ روزه سپر است، و صدقه گناه را خاموش می‌کند همان‌گونه که آب آتش را خاموش می‌سازد، و نماز خواندن مرد در دل شب.» آنگاه این آیات را تلاوت کردند: «پهلوهایشان از بسترها دور می‌شود...» تا رسید به «...عمل می‌کردند». [سوره سجده: ۱۶-۱۷]. سپس فرمودند: «آیا تو را از رأس امر، ستون آن و قله کوهان آن آگاه نسازم؟» گفتم: «بله، ای رسول خدا!» فرمودند: «رأس امر اسلام است، ستون آن نماز است و قله کوهان آن جهاد است.» سپس فرمودند: «آیا تو را از کلید و مهارکننده تمام این امور خبر ندهم؟» گفتم: «بله، ای رسول خدا!» پس زبان خود را گرفتند و فرمودند: «این را نگه دار.» گفتم: «ای پیامبر خدا! آیا ما به خاطر آنچه با زبان می‌گوییم نیز مؤاخذه خواهیم شد؟» فرمودند: «مادرت به عزایت بنشیند! آیا چیزی جز دستاورد زبان‌هایشان مردم را به رو —یا به گفته‌ای دیگر به بینی‌هایشان— در آتش افکنده است؟!»، ترمذی [شماره: ۲۶۱۶] آن را روایت کرده و گفته است: حدیث حسن صحیح است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ایمان، عبادت و مهار زبان انسان را به سوی خیر می‌برند.

توضیح واژه‌های دشوار
سپر

روزه، اگر با اخلاص و دقت انجام شود، مؤمن را از گناه و عذاب حفظ می‌کند.

دستاورد زبان

پیامدهای سخنان انسان، مانند غیبت، دروغ، توهین یا سخنانی که تفرقه می‌افکنند.

قلهٔ کوهان

تعبیری تصویری برای بالاترین یا والاترین بخش یک چیز.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک تأکید می‌کنند که این حدیث عبادت‌های واجب را بنیاد راهی به سوی بهشت معرفی می‌کند و در کنار آن، روزه، صدقه و نماز شب را دروازه‌هایی به سوی خیر می‌ستاید. تشبیه اسلام به سر و نماز به ستون، اهمیت محوری نماز را نشان می‌دهد. هشدار دربارهٔ زبان می‌آموزد که سخنان می‌توانند پیامدهای سنگینی داشته باشند و باید در گفتار دقت کرد. یادکرد جهاد به معنای تلاش بزرگ در راه خداست؛ این موضوع مجوزی برای خشونت خودسرانه نیست و باید در چارچوب قواعد و شرایط شریعت اسلامی فهمیده شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. نمازهای پنج‌گانهٔ روزانه را به‌جا آور و آن‌ها را اولویتی ثابت در برنامهٔ روزانه‌ات بدان.
  2. پیش از سخن گفتن لحظه‌ای درنگ کن و بیندیش که آیا حرفت راست، سودمند و محترمانه است.
  3. در کنار عبادت‌های واجب، برای یک عمل مستحبِ شدنی، مانند صدقه، روزه یا نماز شب، برنامه‌ریزی کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.